LA RECONQUISTA DE LA LENGA
Se tre lo sègle XII, la consciéncia lingüistica occitana es clara, e se la lenga foguèt una de las primièras d'Euròpa a se dotar de gramaticas (Reglas de trobar, Leis d'amor), sa pèrdia d'estatut social e lo mesprés ont èra tenguda, menèt pichon a pichon los autors dins los sègles seguents a adoptar de grafias de mai en mai incoerentas jos l'influéncia de la fonetica francesa. Foguèt lo Dr Honnorat de Dinha que publiquèt en 1846 çò que pòt èsser considerat coma lo primièr diccionari occitan de l'èra modèrna. La grafia adoptada s'inspirava de la dels trobadors e semblava la magèr part de las lengas latinas. Mistral trantalhèt longtemps en fasent son "Tresor" per saber quina grafia adoptar, e jos l'influéncia de Romanilha prenguèt una solucion que malastrosament aviá de mal a s'adaptar als parlars autres que lo provençal. Un dels primièrs a s'opausar a aquela solucion foguèt un abat lemosin J. Ros que prenguèt l'iniciativa d'escriure segon la grafia dels trobadors. Aquel ensag foguèt représ e menat a tèrme per dos escrivans de Lengadòc: Prosper Estieu e Antonin Perbòsc, que fondèron en 1919 «l'Escòla occitana» en balhant de règlas claras de transcripcion grafica, establidas sus de basas scientificas. Aquel trabalh foguèt definitivament acabat d'un biais magistral pel filològ Loís Alibèrt que publiquèt a Barcelona, amb l'ajuda de l'Institut d'Estudis Catalans, la "Gramatica Occitana" (1935). Aquel trabalh foguèt completat, set ans après sa mòrt, per la publicacion en 1966, de son "Diccionari" que demòra al jorn de uèi lo manual de referéncia.