GLOSSARI ROMÀNIC
ABADIALA:	glèisa que foguet una abadia (o abaïa), bèla si aquesta n'exist pus.
ÀBSIDA:	local circolar o poligonal, cubèrt da una vòuta, e que se tròba dreire l'autar.
ABSIDIÒLAS:	pichòtas àbsidas a l'entorn de la principala.
ACANTE:	planta aromàtica mediterrànea abó fuelhas fronzuas que fogueron modèl ornamental dempuèi lhi temps antics sus lhi chapitèls corincians. Formon dins lo romànic un motiu frequent.
AMÈTLA:	forma, pintaa o esculturaa, que contén un personatge per n'en evidenciar la valor. A valor simbòlic e solitament es emplegaa a l'entorn de la figura de Criste, e mai de raire, aquela de la Madòna.
ARC:	element arquitectònic encorbat que colèga doas parts d'una construccion. Pòl èsser: - roman (un perfiech mes-cercle) - gòtic o en augiva (la part auta forma un angle)- a fèr de caval (lo diametre es mai grand de la drubertura).
ARC ÒRB:	arc aplicat a un mur, sonque per una foncion ornamentala.
ARCADA o ARCAA:	drubertura surmontaa da un arc, o una succession d'arcs.
ARQUITRAU o LINDAL:	element orisontal plaçat sobre una pòrta. Sovent ornat abó esculturas.
ARQUIVÒUTA:	element arquitectònic que dessepara las travadas dins las vòutas en brèç. Similara al pilastre, part dai chapitèls di trumèls a travèrs la vòuta.
BASÍLICA:	glèisa fondaa sus lo plan di edificis ancians. En general rectangolara, pòl aver una o mai navadas.
BENESETIN:	plan d'una glèisa entè àbsida e chapèlas son paralelas.
BIFORA:	fenèstra ambè doas parts a arc divisaas da una colona centrala. Trifora si divisaa en tres parts.
CAPITÈL o CHAPITÈL:	part sobeirana d'un trumèl o d'una colona, sovent ornat d'esculturas.
CAPITOLARA:	(sala) luec entè lhi religiós s'abaronon per escotar la lectura d'un chapítol di Evangèlis.
CISTERCENC:	relatiu a l'òrdre de Cistèl, esvilupat da San Bernard. Siei edificis son caracterizats da granda sobrietat e absència d'ornaments.
CLASTRA o CLAUSTRE:	la part dal monastèri formaa da pòrtics plaçats a l'entorn d'una cort o d'un jardin. En general reservaa ai religiós.
CLAU DE VÒUTA:	la pèira centrala d'un arc e que lo sostèn. A forma de trapeci.
CLUNIACENC:	relatiu a l'òrdre de Cluni. Esvilupa una arquitectura somptuosa e ornaa.
COPÒLA:	vòuta a forma d'emisfèri. Pòl pujar sus un tambor, sus trompas o pendents.
CÒR o CABÈÇ:	l'espaci reservat ai religiós, dreire l'autar major, dins lo prolongament de la navada. Era lo luec entè òm chantava lhi oficis religiós, e sovent comprend lhi estalles di chantaires.
CRIPTA:	dal grèc «estremar». Part sosterranha d'una glèisa, entè sovent venion gardaas las reliquias di Sants.
CROSIÈR:	la part transversala de la glèisa, que forma una crotz abó la navada.
CROSIÈRA O BRÈÇ TRENCAT:	part de la glèisa entè se rescontron la navada centrala e lo crosièr. Pòl èsser cubèrt da una copòla o da una tor.
DEAMBULATÒRI:	passatge mes-circular arlòng lo cabèç, dreire l'autar major. Grand sobretot dins las glèisas di romieus o pelerins per permettre ai fidèls de s'aprochar a las reliquias.
DETREMPA O TEMPERA:	tècnica de pintura sus un mur sech (en oposicion a la pintura a fresc).
GLÈISA A GRADONS:	glèisa entè la vòuta de la navada centrala es mai auta d'aquelas lateralas.
GLÈISA A SALAS:	glèisa entè las navadas an totas la mesma autessa.
GÒTIC:	estil arquitectònic caracterisaa da l'empleg generalisat de l'arc en augiva e da grandas druberturas dins lhi murs. S'empausa dempuèi lo XIII sègle.
ISTORIAT:	dich d'ornaments e decoracions que conton una istòria.
LESENA O PILASTRE:	renfòrç vertical dal mur, pas tròp evident e sensa basament ni chapitèl. Caracterìstics de l'art di Magistres Lombards, son sovents colegats da pichòts arcs òrbs. Son sonats decò Bandas Lombardas.
NARTHEX:	part de la glèisa, opausaa a l'àbsida, en orígina adobraa per aculhir lhi fidèls pas encara bateats.
NAVADA O NAU:	part principala de la glèisa a còrps longitudinal, plaçaa entre l'entrada e lo santuari, entè se abaronon lhi fedèls.
PANTÒCRATOR:	rafiguracion dal Criste en Maestat, plaçat dins una «amètla»e ariondat dai símbols di Quatre Evangelistas (lo «Tetramòrfe») e da àngels o sants.
PÈ-DRECH:	element arquitectònic qu'articola o renfòrça un mur o un trumèl.
PINTURA A FRESC:	tècnica de pintura murala entè lhi pigments de color son aplicats sus lo mur encara ùmid, per aderir perfiechament a aqueste .
RETABLE:	l'element vertical plaçat sobre l'autar, o lo mur dreire l'autar, artisticament decorat.
SANTUARI:	part sacra de l'edifici religiós. Dins las glèisas cristianas comprèn lo cabèç e l'autar major.
SCRIPTÒRIUM:	dins l'Etat Mesana, la part dal monastèri entè òm escrivia. Après passet a indicar particularas escòlas d'escrichura o pintura miniaa.
TÍMPAN:	espaci (a mes-cercle o triangular) plaçat sobre lo portal. Sovent abó ornaments esculturats.
TRAVADA:	seccions dins las qualas es divisaa la navada d'una glèisa, en general da colonas o pilastres. Òm las conta en seguent l'as longitudinal.
TRIBUNA:	auta galeria plaçaa perpendicularment a la navada centrala. Reservaa a categorias particularas de fidèls.
VÒUTA:	la cubertura en pèira de l'edifici. Pòl èsser «a botala o en brèç» (a seccion mes-circulara) o a «brèç trencat» (creaa da l'interseccion de doas vòutas en brèç abó lo mesme diametre). La vòuta augivala arriberè masque abó l'arquitectura gòtica.